Nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Chăm

loading...

Người Chăm ở Ninh Thuận từ lâu đời sinh sống bằng nông nghiệp trồng lúa nước, một số vùng trồng nho, chăn nuôi bò, dê, cừu. Cùng vời nông nghiệp người Chăm ở đây còn lưu giữ được hai làng nghề nổi tiếng là gốm Bầu Trúc và dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp.

Nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Chăm-vi-sao-toi-ngheo

 

Cách trung tâm thành phố Phan Rang – Tháp Chàm khoảng 10km về phía Nam làng Mỹ nghiệp còn gọi là làng “Nha Trinh”, người Chăm gọi là “Palei chakling” (Chăkleng) thuộc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Theo truyền thuyết của người Chăm thì Palei Mỹ Nghiệp là nơi sinh ra và lớn lên của vua Pô Klongirai (1151 – 1205).

Từ xưa đến nay, kinh tế chủ đạo ở làng Mỹ Nghiệp vẫn là sản xuất nông nghiệp và nghề dệt được xem là nghề phụ, nhưng lại đóng vai trò tích cực trong việc tăng thu nhập, giải quyết công ăn việc làm cho nhiều người trong làng.

Theo các nguồn sử liệu, thư tịch cổ, nghề dệt vải đã sớm ra đời trong cư dân văn hoá Sa Huỳnh và phát triển rộng hầu hết khắp nơi trong vương quốc Champa để đảm bảo nhu cầu may mặc, trang trí làm đẹp của cộng đồng dân cư và phục vụ yêu cầu của cung đình và tôn giáo Chăm.

Kỹ thuật dệt truyền thống của người Chăm bao gồm các công đoạn như: Mắc sợi, bắt go, dập sợi và dệt… Mắc sợi (li nguh): Đây là công đoạn khá phức tạp, nên những người lớn tuổi và có kinh nghiệm mới có thể đảm trách được công việc này. Tuỳ theo công cụ của từng loại sản phẩm tương ứng với từng loại khung dệt mà người thợ mắc sợi vào một trong hai loại khung là khung ngắn và khung dài. Tùy vào những loại hoa văn trang trí mà người thợ có sự tính toán chính xác, kỹ lưỡng để mắc sợi bắt bông bên cạnh sợi nền. Ở khung dệt ngắn thì công việc bắt go được thực hiện ngay trên khung haniel linguh, cùng lúc với việc mắc sợi. Còn ở khung dệt dài người thợ bắt go khi đã mắc sợi xong.

Trên các sản phẩm dệt của người Chăm không thể thiếu các loại hoa văn trang trí, từ y phục của các tu sĩ Chăm, các tầng lớp trên của xã hội Chăm, cho đến tầng lớp bình dân đều có sự hiện diện của các loại hoa văn. Những hoa văn, họa tiết truyền thống người Chăm không chỉ lưu lại những dấu ấn về lich sử – văn hóa mà còn gắn liền với tín ngưỡng bản địa, chịu những quy định, kiêng kỵ của tập tục dân gian.

Hoa văn thổ cẩm của người Chăm rất phong phú và đa dạng. Nghề dệt truyền thống người Chăm vừa là sản phẩm văn hóa vật chất, vừa là sản phẩm văn hóa tinh thần, đồng thời cũng vừa là tài sản văn hóa vô giá của dân tộc được cấu thành trong hệ thống văn hóa đầy màu sắc của nền văn hóa Việt Nam. Nét độc đáo của nghề thổ là người Chăm vẫn còn giữ nguyên kỹ thuật dệt thủ công truyền thống trong việc tạo hoa văn trực tiếp ngay trên khung dệt. Những sản phẩm được làm ra, ngoài giá trị về mặt kinh tế, thẩm mỹ, những hoa văn được trình bày trên vải còn hàm chứa nhiều ý nghĩa, triết lý sâu sắc trong đời sống tâm linh của xã hội người Chăm nói chung, nó làm cho sản phẩm dệt truyền thống người Chăm mang những nét đặc trưng, tiêu biểu. Từ bàn tay khéo léo của người thợ dệt, những sợi chỉ nhỏ mỏng manh dần biến thành những tấm thổ cẩm có hồn, có màu sắc rực rỡ và hoa văn bắt mắt.

Những giá trị đặc trưng cơ bản vốn có của nghề dệt truyền thống Chăm được thể hiện đầy đủ trên mọi phương diện, mọi lĩnh vực, gắn liền với đời sống tâm linh, phong tục, tập quán, tín ngưỡng tôn giáo, sinh hoạt lao động và sinh hoạt văn hóa, góp phần tạo nên diện mạo, bản sắc riêng của của dân tộc Chăm trên mảnh đất Ninh Thuận hôm nay.

Sưu tầm từ: vietbao.vn

loading...

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*